Waarom een spaarvarken, en geen spaarhond of –koe?

U herkent ze zeker van vroeger: de spaarvarkens. Van sterke aardewerken kluis, enkel te openen met grof geweld, tot vriendelijk plastic reservepotje mét stop onderop. Heeft u enig idee waarom we ons geld uitgerekend in een varken bewaren?

Om te achterhalen waar het spaarvarken vandaan komt, gaan we ver terug in de tijd. Er bestaan twee verklaringen, waarvan de oudste al stamt uit de middeleeuwen!

Een potje van klei

In West-Europa, vooral in Engeland, werd veel gebouwd met pygg, een soort stevige oranje klei. Hiervan maakten onze voorouders aardewerken schalen, kommen en bakjes voor allerlei doeleinden. Eentje daarvan was wat later de spaarpot werd: een potje van klei om wat geld of andere waardevolle spullen in te bewaren.

Deze potjes werden pygg jars of pygg banks genoemd, vrij vertaald klei-potjes. Een pygg bank is natuurlijk gemakkelijk te verbasteren tot piggy bank. Tot op de dag van vandaag is dat de Engelstalige term voor spaarpot, of het nu een spaarvarken of een ander figuur is.

Een goede investering!

Er is nog een reden dat we sparen in een varken. Vroeger was het varken een teken van welvaart én een symbool van geluk. Voor de gemiddelde persoon was het niet gebruikelijk om te sparen. Niet in guldens ten minste. Sparen deed men toen nog in natura.

Veel arbeidersgezinnen kochten in het voorjaar voor een bescheiden bedrag een biggetje. Een goede investering, want zo’n big is niet kieskeurig en scharrelt zelf van de etensrestjes een volledige maaltijd bij elkaar. Zo rond november was de big al een behoorlijk varken, waar het gezin de hele winter van kon eten.

Bovendien kon men er ook diensten of schulden mee betalen: een ham of koteletje gold als prima ruilmiddel. Handig toch?

Dan toch tijdloos?

Hoewel het spaarvarken tegenwoordig meer een symbolische functie heeft, zijn ze nog zeker niet verdwenen. Natuurlijk, met het gemak van spaarboekjes en later een online spaarrekening is het spaarvarken langzamerhand de huiskamer uitgedreven. De officiële functie van geldbewaarder is dus verleden tijd. Maar vooral kinderen maken nog gebruik van het beestje. Bijvoorbeeld om het zakcentje van oma -na het behalen van een goed schoolrapport- in te bewaren.

Al wordt het spaarvarken minder gebruikt, hij zal altijd zijn waarde behouden. Al is het alleen maar omdat het spaarvarken gelijk staat aan spaarzaamheid. En van spaarzaamheid is nog nooit iemand slechter geworden!

Delen via